Bu rehberde, evinin değerinin altında satmak istemeyen malikler için izlenecek yolu sırayla anlatıyoruz. KW CobanS ekibi olarak sahada sık karşılaştığımız hataları ve bunlardan kaçınmanın yollarını topladık. Amaç, evi gereksiz kayıp yaşamadan hak ettiği değerle satabilmektir.
Doğru fiyat ve değerleme
Değer kaybı çoğu zaman ilk fiyat belirlendiği anda başlar. Piyasanın üstünde konan bir fiyat, ilk haftalardaki ilgiyi tüketir. Ev uzun süre ilanda kalınca alıcı gözünde bir sorun olduğu izlenimi doğar ve sonraki her indirim daha büyük bir geri çekilme gibi okunur.
Doğru fiyat için birkaç kaynağa birlikte bakılır. Aynı bölgede yakın zamanda gerçekten satılmış benzer evler, halen yayında olan rakip ilanlar ve evin kendine özgü nitelikleri bu kaynakların başında gelir. İlan fiyatlarına bakmak tek başına yanıltıcıdır, çünkü ilan fiyatı ile gerçekleşen satış fiyatı çoğu zaman aynı olmaz.
Lüks konutta emsal bulmak zordur, çünkü iki ev nadiren birbirinin aynısıdır. Değerleme yapılırken manzara, kat, cephe, otopark, güvenlik, site olanakları ve iç mekân kalitesi tek tek tartılır. Bağımsız bir ekspertiz raporunu bir danışmanın piyasa analiziyle yan yana koymak, tek bir görüşe bağlı kalmaktan daha sağlıklıdır.
Evde geçen yılların hatırası ve yapılan masrafların toplamı, alıcı için bir fiyat gerekçesi sayılmaz. Bunu baştan kabul etmek, sonraki pazarlıkları kolaylaştırır.
Hazırlık: bakım ve evrak
Alıcı eve girdiği ilk dakikalarda bakımı fark eder. Çalışmayan bir aydınlatma ya da tadilat bekleyen bir duvar küçük bir masraftır, ama pazarlıkta büyük bir koz olarak geri döner. Bu yüzden satıştan önce evin genel bir bakım turundan geçmesi iyi olur.
Hazırlıkta şu başlıklara öncelik verilir.
- Boya ve ufak onarımlar tamamlanır.
- Klima, kombi, asansör ve havuz gibi sistemlerin bakım kayıtları hazırlanır.
- Kişisel eşyalar azaltılır ve mekân ferah hâle getirilir.
- Bahçe, teras ve ortak alanların görünümü düzenlenir.
Evrak tarafında tapu bilgileri, iskân durumu, aidat ve borç durumu, varsa ipotek ya da haciz gibi kayıtlar önceden netleştirilmelidir. Satış sırasında çıkan bir eksik hem güveni hem fiyatı zedeler. Evrakı hazır olan ev, ciddi alıcıya da özenle yönetildiği izlenimini verir.
Eksik ya da yanlış bilgi vermek, satıştan sonra malik aleyhine sorumluluk doğurabilir. Bu nedenle bilinen kusurları baştan ve yazılı olarak paylaşmak güvenli yoldur.
Fotoğraf ve sunum
Lüks konut alıcısı evi çoğunlukla ilk kez ekranda görür. Fotoğraf, ilk görüşmeyi yapan kişidir ve evi yerinde görmeye gelip gelmeyeceğine büyük ölçüde o karar verir. Telefonla çekilmiş, karanlık ya da dağınık görüntüler evin kalitesini anlatamaz.
Profesyonel çekimde gün ışığı, doğru açı ve toplanmış bir ev esastır. Manzara evin en güçlü yanıysa, açık bir havada ya da gün batımına yakın bir saatte çekim planlanır. Dış cephe, giriş, ortak alanlar ve çevre de görüntülenir, çünkü alıcı yaşam alanını bir bütün olarak görmek ister.
Fotoğrafın yanında kat planı, havadan görüntü ve kısa bir tanıtım videosu da değer katar. Metin tarafında abartıdan kaçınılır, evin gerçek özellikleri açık ve sakin bir dille anlatılır. Abartılı bir ilan, eve gelen alıcıda hayal kırıklığı yaratır ve pazarlık gücünü zayıflatır.
İlan stratejisi, gizlilik ve seçici alıcı
Her lüks konut herkese açık bir ilanla satılmaz. Bazı malikler için gizlilik, fiyat kadar önemlidir. Bu durumda ev sınırlı bilgiyle ve seçilmiş kişilere tanıtılır. Adres ve iç mekân görüntüleri ancak ciddiyeti anlaşılan alıcıyla paylaşılır.
Sınırlı tanıtımda alıcı havuzu daralır, ama görüşmelerin niteliği artar. Önce alıcının satın alma gücü ve niyeti netleşir, sonra ev gezdirilir. Bu sıra, evin gereksiz kişilere gösterilmesini ve güvenlik kaygılarını azaltır.
Herkese açık ilan tercih ediliyorsa strateji planlı olmalıdır. İlanın hangi kanallarda, hangi görsellerle ve hangi metinle yayınlanacağı baştan belirlenir. Aynı evin kontrolsüz biçimde birçok yerde farklı fiyatlarla dolaşması, değeri bulanıklaştırır. Yazlık ve yaşam amaçlı alan arayan Ege alıcısı ile şehir içi alıcı farklı kanallardan gelir, bu yüzden kanallar hedef kitleye göre seçilir.
Başka şehirde ya da yurt dışında yaşayan alıcılar için görüntülü sunum ve yazılı bir bilgi dosyası hazırlamak süreci hızlandırır.
Yetki sözleşmesi
Satışı bir danışmana emanet etmeden önce yetki sözleşmesi dikkatle okunmalıdır. Sözleşme; yetkinin süresini, hizmet kapsamını, yapılacak tanıtım çalışmalarını, komisyonun hangi durumda doğacağını ve tarafların yükümlülüklerini açıkça yazmalıdır.
Yetkinin tek danışmana mı yoksa birden çok danışmana mı verileceği, satışın yönetimini doğrudan etkiler. Tek yetkide sorumluluk nettir ve danışman evin tanıtımına daha çok emek ayırabilir. Birden çok yetkide ilanlar dağılabilir ve fiyat kontrolden çıkabilir. Hangisinin uygun olduğu evin ve malikin durumuna göre konuşulur.
Taşınmaz ticareti yapan ve aracılık eden işletmelerin, Taşınmaz Ticareti Hakkında Yönetmelik uyarınca işletmesi adına yetki belgesi alması gerekir. Sözleşme imzalanmadan önce bu belgenin sorulması makuldür. Vergi ve hukuki sonuçlar için avukat ve mali müşavir görüşü alın.
Pazarlık disiplini ve doğru zamanlama
Pazarlık, fiyatın savunulduğu andır ve disiplin ister. Malik, kabul edebileceği en düşük sonucu ve vazgeçemeyeceği şartları satış başlamadan belirler. Bu sınır yazıya geçirilir ve danışmanla paylaşılır. Böylece teklif geldiği anda duygusal karar verilmez.
Her teklif; fiyatla birlikte ödeme biçimi, devir tarihi, evle kalacak eşyalar ve diğer şartlar açısından değerlendirilir. Düşük bir ilk teklif geri çevrilebilir, ama karşılık verilmeden kapı kapatılmaz. Gerekçeli ve sakin bir karşı teklif ciddi alıcıyı masada tutar. Hemen büyük bir indirim yapmak ise sonraki tekliflerin hep aşağıdan başlamasına yol açar.
Ne zaman satılır
Satış zamanı, malikin ihtiyacı ile piyasanın durumunun kesiştiği yerdedir. Acil nakit gerektiren bir satış pazarlık gücünü zayıflatır. Bu yüzden satış kararı mümkünse zorunluluk doğmadan, hazırlık için yeterli süre bırakılarak verilir.
Ege’de mevsim de etkilidir. Bahar ve yaz aylarında bahçe, teras ve deniz manzarası daha iyi görünür ve ilgi artabilir. Yine de en iyi zaman, evin hazır olduğu, fiyatın piyasayla uyumlu olduğu ve malikin aceleci davranmadığı zamandır. Faiz ve genel ekonomi koşulları alıcı iştahını etkilediği için güncel durum bir danışmanla değerlendirilmelidir.